Mogelijke gevolgen van NAH
De gevolgen van hersenletsel
Mogelijke gevolgen van NAH
- Neurologische stoornissen
- Psychiatrische stoornissen
- Cognitieve stoornissen
- Emotionele stoornissen:
Emotionele gevolgen
Veranderingen op het gebied van:
- Persoonlijkheid
- Zelfbeheersing
- Betrokkenheid
- Flexibiliteit
- Rollenpatroon
- Ziekte inzicht
- Sociale situatie
Cognitieve gevolgen
Problemen in het functioneren m.b.t.:
- Geheugen
- Aandacht en concentratie
- Organiserend vermogen
- Uitvoeren van activiteiten
- Taal (begrijpen en communiceren)
- Oriëntatie
Ons brein bepaalt wat wij waarnemen, denken en voelen en een beschadiging in ons brein kan al deze functies in de war sturen.
De stoornissen die dan ontstaan zijn soms zeer specifiek en goed te begrijpen, maar een andere keer zijn zij vager en minder gemakkelijk te duiden. Op zulke momenten kan ten onrechte gedacht worden dat psychische factoren een (hoofd)rol spelen.
Cognitieve stoornissen
Cognitieve problemen komen voor op gebied van weten, waarnemen en begrijpen. Moeilijkheden met het geheugen, de concentratie en de denksnelheid komen het meest voor.
Geheugenproblemen
De moeilijkheden met het herinneren komen op twee manieren tot uitdrukking.
1.Met name na een ernstig hoofdletsel kan een deel van het geheugen zijn 'uitgewist'. Er zit dan een gat in het geheugen rond het tijdstip van het ongeval. Dit gat kan enkele minuten groot zijn, zodat alleen de gebeurtenissen vlak voor of na het ongeval zijn vergeten, maar het is ook mogelijk dat de vergeten periode jaren beslaat. Dit is zowel voor de betrokkene als de naasten een groot verlies.
2.De mogelijkheid om nieuwe informatie op te slaan in het geheugen (te onthouden) is blijvend verslechterd. Iemand met lichte problemen kan moeite hebben met het onthouden van namen en afspraken. In ernstiger gevallen kan iemand voortdurend vergeten wat hij aan het doen is of waar hij naar toe gaat. Het lukt dan niet om een televisieprogramma te volgen. Soms zal het nodig zijn dat de familieleden steeds vertellen wat iemand gedurende de dag allemaal moet doen.
Er is onderscheid te maken tussen het korte en lange termijn geheugen. Het eerstgenoemde houdt informatie voor korte tijd vast, bijvoorbeeld een telefoonnummer dat iemand gaat bellen. In het lange termijn geheugen worden herinneringen meer permanent bewaard, bijvoorbeeld over het eigen leven.
Bij hersenletsel is het korte-termijn-geheugen meestal aangedaan en daardoor kan iemand minder dingen tegelijkertijd vasthouden in zijn gedachten. Het is echter ook mogelijk dat het veel moeite kost om nieuwe informatie in het lange-termijn-geheugen onder te brengen. Zo kan iemand die een dagje uit is geweest ’s avonds klagen over vermoeidheid, omdat hij niet meer weet wat hij die dag allemaal gedaan heeft. Hij snapt dan niet waar zijn vermoeidheidsklachten vandaan komen.
Concentratie en snelheid van denken
Zelfs licht hersenletsel leidt vaak tot problemen met het richten van de aandacht en de snelheid van denken. Tijdens gesprekken blijft de persoon een stapje achter en elke afleiding is er één teveel. Het rinkelen van de deurbel of pratende mensen op de gang, kunnen al voldoende zijn om niet meer te weten waar het over gaat. Elke mentale activiteit kost meer inspanning en als het onderwerp niet boeiend genoeg is of als de persoon vermoeid is, lukt het niet om het ‘koppie erbij te houden’. Bovendien zijn de reacties vaak traag en aarzelend geworden. Deze moeilijkheden maken dat het denken minder soepel verloopt. Het kost meer moeite dan voorheen om problemen op te lossen en de geestelijke soepelheid is verdwenen.
Iemand kan bijvoorbeeld in gesprekken steeds hetzelfde standpunt verkondigen of zich niet meer in een ander verplaatsen. De getroffene kan daardoor wat onhandig worden in de omgang of zich onaangepast gedragen, bijvoorbeeld handtastelijk of agressief.
Waarneming, taal en vaardigheden
Naast de vrij algemene problemen, kunnen ook zeer specifieke stoornissen ontstaan. Op het gebied van de waarneming is het bijvoorbeeld mogelijk dat iemand aan één zijde blind is, dubbel ziet of moeite heeft met het schatten van afstanden of het herkennen van voorwerpen en objecten.
Een stoornis bij het gebruiken en begrijpen van taal kan eveneens voorkomen. Soms is er alleen sprake van moeilijkheden bij het vinden van het juiste woord en een andere keer praat iemand in telegramstijl, omdat hij geen goede zinnen meer kan maken. Belangrijk is te onthouden dat het mogelijk is dat iemand taal goed begrijpt, ook al spreekt hij niet of nauwelijks meer. Ook het omgekeerde komt voor: iemand heeft het vermogen om te spreken, maar begrijpt niet (alles) wat tegen hem gezegd wordt.
Tot slot kan hersenletsel leiden tot problemen bij het verrichten van bepaalde handelingen. Dit kan komen door een verlamming.
Een ander probleem is dat iemand de verschillende bewegingen niet meer goed achter elkaar kan plannen. Tekenen, schrijven of bijvoorbeeld jezelf aankleden wordt dan erg moeilijk of zelfs onmogelijk.
Ziekte-inzicht
Een apart probleem kan gevormd worden door het gebrek aan ziekte-inzicht. Vooral in de beginfase na het oplopen van het hersenletsel, kan het voorkomen dat iemand niet begrijpt wat er met hem aan de hand is.
Later wordt dit meestal beter, maar (een subtiel) onbegrip voor de eigen situatie kan blijven bestaan.
Veranderingen in de persoonlijkheid
Hersenletsel laat niet alleen sporen na in de manier waarop iemand denkt en waarneemt, maar ook hoe hij zich gedraagt. Zo is het mogelijk dat iemand minder controle heeft over het eigen gedrag. Het gevolg is een grotere impulsiviteit die kan leiden tot tactloos gedrag of op een ongepaste manier flirten. Hier kan bijkomen dat de persoon prikkelbaarder wordt.
Wachten is vaak moeilijk en voor de fouten van anderen is weinig begrip. De persoon kan ook zozeer met zichzelf bezig zijn dat de belangstelling voor anderen vermindert. Er wordt dan weinig rekening gehouden met vrienden en familie. Hersenletsel kan dus bepaalde negatieve eigenschappen versterken. Voor anderen geldt dat zij positieve eigenschappen verliezen. Een deel van hen wordt passief. Zij maken geen plannen meer of kunnen de plannen niet omzetten in daden.
